Tastbare troost voor kinderen die iemand moeten missen
Een kind rouwt niet alleen met zijn hoofd. Soms kan een kledingstuk, een knuffel of een ander tastbaar voorwerp helpen om iemand die er niet meer is toch dichtbij te voelen.
Wanneer een kind een papa, mama, opa, oma of een andere belangrijke persoon verliest, kan het moeilijk zijn om te weten wat je kunt doen. Misschien wil je graag helpen, maar weet je niet goed wat je moet zeggen of hoe je kunt aansluiten bij wat een kind nodig heeft.
Tastbare herinneringen kunnen daarin een bijzondere plek krijgen. De zachte stof van papa’s trui, de geur van oma’s kleding, een knuffel die gemaakt is van een lievelingsvest of een voorwerp dat een herinnering aan vroeger oproept: het zijn manieren waarop een kind iets van die persoon letterlijk dichtbij kan houden.
Bij Goud onder de Regenboog kijk ik niet alleen naar het product dat van kleding gemaakt kan worden. Ik kijk vooral naar het kind, de herinnering en het verhaal erachter.
Als woorden niet genoeg zijn, kan iets tastbaars dichtbij voelen
Kinderen gaan anders om met verlies dan volwassenen. Soms praten ze veel over degene die is overleden, soms helemaal niet. Het ene moment kunnen ze verdrietig zijn en even later weer spelen alsof er niets aan de hand is.
Dat betekent niet dat het verlies er niet is.
Een tastbare herinnering kan een kind een eigen manier geven om met dat gemis om te gaan. Iets om vast te houden, mee te nemen, naast zich neer te leggen of gewoon te weten dat het er is.
Een kledingstuk van een overleden ouder kan bijvoorbeeld worden verwerkt tot een knuffel. Niet omdat die knuffel het verdriet wegneemt, maar omdat hij iets tastbaars kan geven aan een herinnering en een gevoel van verbondenheid.
Een herinneringsknuffel is geen therapie en vervangt geen professionele begeleiding. Het is een tastbaar herinnerings- en troostobject dat voor ieder kind iets anders kan betekenen.
Tastbare troost begint bij het kind
Wat voor het ene kind prettig voelt, hoeft voor een ander kind helemaal niet passend te zijn.
Daarom vind ik het belangrijk om kinderen, wanneer dat kan, zelf te betrekken bij het maken van een herinneringsproduct. Welke kleding vinden ze belangrijk? Welk dier past bij hen? Welke kleur vinden ze mooi? Willen ze een naam, datum of ander detail terugzien?
Soms weten kinderen precies wat ze willen. Soms vinden ze het juist lastig om te kiezen. En soms verandert hun voorkeur tijdens het gesprek.
Dat is allemaal goed.
Het gaat er niet om dat er één perfecte manier is om een herinnering vorm te geven. Het gaat erom dat er ruimte is voor het kind en voor wat voor hem of haar betekenisvol voelt.
Een mooi voorbeeld daarvan is een kind dat zelf de kleding van opa of oma uitkiest en meedenkt over waar die stof in de knuffel terugkomt. Zo wordt het niet alleen een knuffel voor het kind, maar ook iets waarin het kind zelf een stukje van zijn of haar herinnering heeft kunnen leggen.
Vier manieren waarop een tastbare herinnering dichtbij kan zijn
Op basis van mijn ervaring bij het begeleiden van kinderen en gezinnen en op basis van recente literatuur, ontwierp ik de 4V-methode.
Voelen
Een tastbare herinnering kun je letterlijk voelen. De stof van een bekende trui, de zachtheid van een vest, een bepaalde structuur of misschien zelfs een vertrouwde geur kan herinneringen oproepen. Voor een kind kan dat een heel andere ingang zijn dan praten over verdriet.
Verhalen
Achter ieder kledingstuk zit een verhaal. ‘Deze trui droeg papa altijd.’ ‘Oma had deze jurk aan op mijn verjaardag.’
‘Dit was het vest waarin mama mij altijd knuffelde.’ Een herinneringsproduct kan aanleiding geven om zulke verhalen te vertellen, maar het hoeft niet. Soms is het juist fijn als een kind gewoon iets heeft dat een herinnering oproept zonder daar woorden aan te hoeven geven.
Verbinden
Na een overlijden verandert de relatie met iemand, maar de betekenis van die persoon verdwijnt niet zomaar.
Een tastbare herinnering kan helpen om iets van die verbondenheid mee te nemen in het dagelijks leven. Niet door de overledene letterlijk terug te brengen, maar door ruimte te geven aan de herinnering aan die persoon.
Verankeren
Een herinnering kan onderdeel worden van het gewone leven. Een knuffel die mee naar bed gaat. Een kussen op de favoriete plek op de bank. Een kledingstuk dat op een bijzondere manier bewaard blijft. Een voorwerp dat meegaat wanneer een kind ergens logeert. Zo kan een herinnering een plek krijgen in het dagelijks leven, op een manier die past bij het kind.
Niet ieder kind wil hetzelfde
Misschien verwacht je dat een kind vooral behoefte heeft aan een knuffel om mee te knuffelen. Maar dat hoeft helemaal niet. Het ene kind wil een grote beer om mee te slapen. Het andere kind kiest liever een klein voorwerp dat mee kan in de tas. Een kind kan behoefte hebben aan iets zachts en vertrouwds, terwijl een ander juist graag een kledingstuk bewaart omdat daar een heel specifieke herinnering aan verbonden is.
Ook kan het gebeuren dat een herinneringsvoorwerp op het ene moment fijn is en op een ander moment juist verdriet oproept.
Daarom geloof ik niet in één standaardoplossing voor kinderen die iemand missen.
Voor mij is het niet de vraag "Wat kunnen we van deze kleding maken? Maar vooral: wat zou bij dit kind, dit verlies en deze herinnering kunnen passen?
Van kleding van papa, mama, opa of oma naar een persoonlijke herinnering
Wanneer iemand overlijdt, blijft er vaak kleding achter. Kleding die vertrouwd voelt, naar iemand ruikt of simpelweg zoveel herinneringen bevat dat wegdoen onmogelijk voelt.
Van die kleding kan ik een herinneringsproduct maken dat aansluit bij het kind en bij het verhaal van de overledene.
Denk bijvoorbeeld aan:
- een herinneringsbeer of andere dierenknuffel;
- een troostknuffel in het favoriete dier van het kind;
- een ster of hart als andere vorm van tastbare herinnering;
- een kussen van kleding;
- een deken waarin meerdere kledingstukken en herinneringen samenkomen.
Je hoeft vooraf niet precies te weten wat je wilt laten maken. Juist wanneer je twijfelt, kunnen we samen kijken naar de kleding, het verhaal en wat bij het kind past.
Een kind mag zelf kiezen
Als het mogelijk is, vind ik het mooi om een kind zelf te laten meedenken. Niet ieder kind wil dat en niet ieder kind kan op dat moment goed kiezen. Ook daarin hoeft niets geforceerd te worden, maar wanneer een kind wél mee wil denken, kan het waardevol zijn om bijvoorbeeld samen te kijken naar:
Welke kleding voelt belangrijk?
Misschien is er één trui die meteen wordt aangewezen.
Welk dier past bij jou?
Een beer, haasje, olifant, hond, vlinder of misschien iets heel anders.
Welke details wil je bewaren?
Een knoop, zak, logo, kraag, stukje patroon of misschien een naam of datum.
Wat wil je ermee kunnen doen?
Knuffelen, vasthouden, meenemen, op bed leggen of juist mooi neerzetten.
Zo ontstaat stap voor stap een herinnering die niet alleen gemaakt is van de kleding van een dierbare, maar ook aansluit bij de manier waarop een kind herinneringen beleeft.
Voor ouders, opa's en oma's en iedereen die naast een kind staat
Deze pagina is niet alleen bedoeld voor ouders. Misschien ben je een opa of oma, tante of oom, vriend(in) van het gezin, leerkracht of andere betrokken volwassene. Iemand in jouw omgeving heeft een kind verloren en je vraagt je af wat je voor hem of haar kunt betekenen.
Je hoeft het verdriet van een kind niet op te lossen. Vaak begint helpen juist met er zijn, luisteren en ruimte laten voor wat een kind zelf aangeeft. Een tastbare herinnering kan daar soms een onderdeel van zijn.
Wil je eerst meer lezen over wat je kunt doen voor een kind dat iemand moet missen? Dan kun je mijn gratis gids downloaden:
Wat kun je doen voor een kind dat iemand moet missen?
Hierin neem ik je mee in verschillende manieren waarop je een kind kunt ondersteunen en help ik je nadenken over wat bij dit specifieke kind zou kunnen passen.
Waarom ik hier zo bewust mee bezig ben
Mijn interesse in tastbare troost komt niet alleen voort uit het maken van herinneringsproducten.
Vanuit mijn achtergrond in psychologie en pedagogiek en mijn ervaring met kinderen en gezinnen kijk ik steeds naar de vraag wat een kind nodig heeft en hoe je kunt aansluiten bij de eigen beleving van een kind.
In mijn atelier zie ik vervolgens wat er in de praktijk gebeurt: welke kleding kinderen herkennen, welke keuzes ze maken, welke verhalen naar boven komen en hoe een tastbare herinnering onderdeel kan worden van hun dagelijks leven.
Die praktijkervaring combineer ik steeds meer met kennis en onderzoek rondom rouw bij kinderen, verbondenheid, herinneringen, zintuiglijke ervaringen en betekenisgeving.
Mijn doel is om steeds beter te begrijpen welke rol tastbare herinneringen kunnen spelen wanneer een kind iemand moet missen.
Daarbij maak ik bewust onderscheid tussen wat uit onderzoek bekend is, wat professionals adviseren en wat ik zelf in mijn praktijk observeer. Een herinneringsknuffel is geen bewezen behandeling en ik wil hem ook niet zo presenteren. Het is een vorm van tastbare herinnering en troost die voor ieder kind een andere betekenis kan krijgen.
Samen kijken wat bij dit kind past
Misschien heb je de kleding al klaarliggen. Misschien zit alles nog in een doos en vind je het moeilijk om er iets mee te doen.
En misschien weet je helemaal niet of een herinneringsproduct op dit moment bij het kind past.
Dat hoeft ook niet, als je me vertelt wat je situatie is, voor wie de herinnering bedoeld is en wat je al in gedachten hebt, dan denk ik met je mee over de mogelijkheden.
Ik wil graag overleggen wat bij een kind past